Ethiopia Halo Beriti — twee nummers en een landras
Soms ligt er een koffie op de cuppingtafel waarbij het gesprek gewoon stilvalt. Iedereen neemt nog een lepel, niemand zegt iets, en dan kijkt iemand op: "Deze moeten we hebben." Halo Beriti was er zo een. Een gewassen Yirgacheffe van boven de 2.100 meter, zo helder en zo gelaagd dat we hem zonder twijfelen tot een van de mooiste koffies rekenen die we ooit gebrand hebben.
Waarom deze koffie
Yirgacheffe zoals je hem nooit meer vergeet
Yirgacheffe is de naam die specialty coffee op de kaart zette. Juist daarom is het zo moeilijk om er nog een te vinden die echt verrast. Halo Beriti doet dat wel. Bergamot en citroen springen je al tegemoet voor je de kop aan je lippen zet. Dan komen perzik en mango, gedragen door een body die meer aan zwarte thee doet denken dan aan koffie. De afdronk blijft lang hangen: honing, bloemen en een zachte toets melkchocolade.
Grade 1, 86,5 SCA, en geen enkele fout in de kop. Dit is een lot waar alles klopt, van de pluk tot het droogbed.
De koffie
Wat er in de zak zit
Herkomst
Een echtpaar en drieduizend boeren
Halo Beriti ligt in de Gedeo-zone, in het zuiden van Yirgacheffe, in een van de hoogste koffiegebieden van Ethiopië. Grote plantages vind je hier niet. Een boer heeft er gemiddeld anderhalve hectare, en de koffie groeit tussen de fruitbomen en de moestuin: echte garden coffee.
De kersen uit dit dorp gaan naar het Gedeb Banko Taratu washing station, uitgebaat door Bemen Coffee. Bemen werd opgericht door Berhanu en Membere, een echtpaar dat al decennia met Ethiopische koffie bezig is. Samen werken ze met meer dan drieduizend kleine boeren, verspreid over de belangrijkste koffiestreken van het land. Hun uitgangspunt is eenvoudig: blijf jaar na jaar bij dezelfde mensen kopen, en betaal een premie voor kers die het verdient.
Dit lot komt van een kleine groep boeren rond Halo Beriti. We kochten het aan via onze importeur Sucafina.
Diversiteit
Twee nummers en een landras
Op het etiket staat JARC 74110 en JARC 74112. Die nummers zien eruit als productcodes, maar het zijn cataloguscodes. In 1974 trok het Jimma Agricultural Research Centre het Ethiopische bos in, op zoek naar koffiebomen die coffee berry disease overleefden én goed smaakten. Wat ze vonden kreeg een jaartal en een volgnummer mee.
Het belangrijke detail: er is niets gekruist met buitenlandse genen. Het zijn selecties uit Ethiopisch bos, dus de genetische rijkdom blijft waar ze vandaan komt. Daarom smaakt een JARC-variëteit nog altijd onmiskenbaar Ethiopisch — en is heirloom, het woord dat je zo vaak op Ethiopische koffie ziet staan, hier niet nodig. Dat is meestal een verzamelterm voor "we weten het niet".
Naast die twee selecties zitten er local landraces in het lot: lokale populaties die hier al generaties in de tuinen groeien. Elke boer brengt zijn eigen bomen mee naar hetzelfde lot. Dat proef je meteen: bloemig, fruitig en complex tegelijk.
Hoogte
Waarom 2.200 meter een verschil maakt
De percelen liggen tussen 2.100 en 2.300 meter. Dat is uitzonderlijk hoog, zelfs voor Yirgacheffe. Hoe koeler het is, hoe trager de kers rijpt, en hoe meer tijd de plant heeft om suikers en zuren in de boon op te bouwen. Het resultaat is een dichte boon met veel opgeslagen suiker.
Daar komen het steenfruit en de honing vandaan. En de zuurgraad die je hier proeft is levendig zonder ooit scherp te worden — ook dat is een kwestie van traag rijpen.
Verwerking
Geduld in elke stap
De kersen worden met de hand geplukt, alleen de rijpe rode. Bij aankomst op het station worden ze eerst met de hand gesorteerd en door een waterbad gehaald, zodat de onrijpe kersen gaan drijven en eruit gaan. Dan worden ze gepulpt en fermenteren ze 36 tot 48 uur, waarna ze grondig gewassen worden in betonnen kanalen.
Het drogen gebeurt in twee fases. Eerst twee dagen op schaduwnetten, daarna nog tien tot twaalf dagen op verhoogde bedden in de volle zon, waar de bonen meermaals per dag gekeerd en nagekeken worden. Die trage start is geen detail: ze voorkomt dat de buitenkant van de boon uitdroogt voor de kern volgt. De eindreiniging en sortering gebeuren in Addis Abeba.
Het is een traag, arbeidsintensief proces, en precies daarom smaakt de koffie zo zuiver. Het resultaat is Ethiopia Grade 1, de hoogste kwaliteitsklasse van het land: geen fouten in de kop en geen enkele quaker.
In de kop
Wat je proeft
Hoge zoetheid, heel veel fruit en een levendige, maar nooit scherpe zuurgraad. Warm is hij bloemig en citrusachtig, met bergamot die doet denken aan een goede Earl Grey. Als hij afkoelt, komen perzik en mango naar boven en wordt hij ronder en zoeter. Laat hem dus zeker even staan en blijf proeven, deze koffie blijft zich tot de laatste slok ontwikkelen.
Als filter komt hij het mooist tot zijn recht. Als espresso is hij verrassend helder en sappig, met een theeachtige finish die je niet snel vergeet.
Zelf zetten
Ons vertrekpunt voor de V60
Nu verkrijgbaar
Proef hem zelf
Ethiopia Halo Beriti is nu verkrijgbaar in al onze WAY-vestigingen en online, als filter- en als espressobranding. Een lot als dit is er niet het hele jaar, dus wacht niet te lang.
Wil je hem eerst eens proeven voor je een zak meeneemt? Spring binnen in een van onze bars, dan zetten we hem voor je. En vertel ons zeker wat je ervan vindt.
